© De Oblaten van Franciscus van Sales | contact

Citaat augustus 2019


De menselijke wil is een vrije wil, zo benadrukt Franciscus van Sales keer op keer. Die vrijheid is een groot goed. De meest bekende en vaak geciteerde uitspraak van Franciscus van Sales heeft met deze vrijheid te maken. In een lange brief aan Jeanne de Chantal uit het jaar 1604 schrijft hij: ‘Doe alles uit liefde, niets uit dwang. Laat je leiden door de liefde voor de gehoorzaamheid, en niet door de angst voor de ongehoorzaamheid. Ik vertrouw je de geest van de vrijheid toe’. Waarde en betekenis is alleen toe te kennen aan het in alle vrijheid uitgesproken ‘ja’. Liefde laat zich niet afdwingen, ook niet de liefde tot God. Het is onmogelijk iemand te dwingen om gelukkig te zijn, of om bijvoorbeeld een geloof met geweld op te leggen. In het onderstaande citaat omschrijft Franciscus van Sales de goddelijke genade als ‘machtig maar teder’. Iedereen herkent ogenblikkelijk de juistheid van deze omschrijving. Liefde is machtig in de zin dat ze ons kan overvallen alsof ze groter is dan onszelf. Maar liefde is ook teder, want zodra liefde met dwang of geweld wordt gemengd, is ze ten dode opgeschreven.

Wolven veranderen in schaapsherders, rotsen in water en tegenstanders in de meest vurige pleitbezorgers. Sommigen worden door God niet bevloeid met genade, maar volledig overspoeld, zoals de apostel die plotsklaps veranderde van de vervolger Saulus in het uitverkoren werktuig Paulus. Soms breekt de goddelijke goedheid als een vloedgolf door de dijken en overstroomt alles. Ze treedt dan buiten haar oevers, stort haar genaden met liefdevol geweld overal over uit en doordrenkt alles wat ze tegenkomt. Maar over dat soort geweldige roepingen en aansporingen heb ik het hier niet. Ik heb het over de gewone banden waarmee de goddelijke voorzienigheid ons hart opwekt tot goddelijke liefde. Wat voor banden zijn dat? Ongetwijfeld dezelfde waarmee het volk van Israël uit Egypte door de woestijn naar het beloofde land werd getrokken: banden van menselijkheid, van liefde en van vriendschap. Wij mensen worden niet naar God toe getrokken door middel van ijzeren kettingen, zoals bij een stier of een buffel wel gedaan wordt. Nee, wij worden gelokt met aangename dingen, heerlijke toezeggingen en heilige inspraken. Dat is wat past bij het menselijke hart, want dat is immers vrij. De eeuwige Vader trekt ons niet aan door dwang, maar door middel van geestelijke blijdschap. Hij zet een heilig lokaas in om onze ziel zachtjes naar zich toe te trekken. Onze vrije wil, Theotimus, wordt door de genade nooit tot iets gedwongen of verplicht. Machtig maar teder brengt de genade ons in beweging, zonder onze vrije wil ook maar enige dwang aan te doen."

Uit: Franciscus van Sales, Verhandeling over de liefde tot God, boek 2 hoofdstuk 12.
Bekijk ook de foto van de maand