© De Oblaten van Franciscus van Sales | contact

Citaat december 2019


In zijn Verhandeling gebruikt Franciscus van Sales meerdere malen dezelfde opzet om begrippen van elkaar te scheiden, los van elkaar te wegen, en weer bijeen te brengen. In dit citaat gaat het om de begrippen ‘hopen’ en ‘streven’. Wie ergens naar streeft, is ijverig bezig een doel te bereiken, legt zich toe en doet z’n uiterste best om het te verkrijgen. Wie hoopt, weet soms zelf niet waar deze hoop vandaan komt of waar die precies op gericht is. Mensen die hoopvol zijn en blijven, soms tegen alle realiteit, kunnen een diepe indruk maken op anderen en in sommige gevallen veel bereiken. Hopen en streven kunnen elkaar in de weg zitten, met name als het één het ander negeert. Hopen en streven kunnen elkaar ook versterken. Franciscus van Sales noemt hoop zonder streven ‘laf’, omdat er geen enkele beweging op gang komt: de mens werkt dan immers niet met de hoop mee. Omgekeerd noemt hij streven zonder hoop ‘hoogmoed’, wat we in ons huidige taalgebruik nog steeds terugvinden in het afkeurende ‘streber’. Bij Franciscus van Sales is alles afkomstig van en gericht op God, die liefde is. Als hoop en streven samengaan vanuit die liefde en op weg gaan naar die liefde, is dat de best mogelijke samenwerking.

Het verschil tussen hopen en streven is als volgt: wat we hopen denken we met behulp van een ander te kunnen verwerven, en wat we nastreven denken we vanuit onszelf te kunnen bereiken, door middel van onze eigen inzet. We kunnen het hoogste goed, God, alleen maar bereiken dankzij Zijn gunst, genade en barmhartigheid. En de barmhartigheid wil dat we met de genade meewerken door onze zwakte toe te voegen aan haar kracht. Zo is al ons streven toch ook met hoop vermengd. Hoop gaat niet zonder streven en streven is nooit zonder hoop. En daarin is de hoop altijd het grootste, omdat de hoop gebaseerd is op de genade. We weten vanuit onszelf niet hoe we God kunnen bereiken en als we daarnaar streven kan dat eenvoudigweg niet lukken zonder hoop. Het streven komt voort uit de hoop, zoals onze medewerking voortkomt uit de genade. Wie hoopt zonder te streven is laf en wie streeft zonder hoop is hoogmoedig. Maar als hoop en streven samengaan, mijn dierbare Theotimus, dan wordt de hoop door het streven moedig en het streven door de hoop nederig. Dan hopen en streven we zoals God het wil."

Uit: Franciscus van Sales, Verhandeling over de liefde tot God, boek 2 hoofdstuk 16.
Bekijk ook de foto van de maand